Xe không đủ chỗ đặt ghế trẻ em: Giải pháp nào cho gia đình?
Quy định bắt buộc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em trên ô tô từ ngày 1/7 được kỳ vọng nâng cao an toàn giao thông tại Việt Nam. Tuy nhiên, quy định này cũng đặt nhiều gia đình đông con vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan” khi chiếc ô tô 5 chỗ đang đi không đủ không gian để lắp đặt số lượng ghế theo đúng luật.
Thực trạng nan giải trên các mẫu xe ô tô phổ thông
Trên nhiều diễn đàn ô tô lớn như Otofun, OtoSaigon, chủ đề lắp ghế trẻ em ô tô theo quy định mới đang thu hút sự quan tâm đặc biệt. Nhiều bậc phụ huynh bày tỏ sự băn khoăn: Gia đình sử dụng xe 4-5 chỗ nhưng có từ 3 đến 4 con nhỏ thì làm sao lắp đủ ghế an toàn? Đặc biệt là khi quy định nêu rõ: “Người lái xe không được cho trẻ em ngồi cùng hàng ghế (phía trước), trừ xe ô tô chỉ có một hàng ghế”.
Về mặt kỹ thuật, đây là một bài toán cực kỳ hóc búa. Chiều rộng lọt lòng hàng ghế sau của các dòng xe phổ thông hạng A, B, C (như Hyundai Grand i10, Toyota Vios, Hyundai Accent) chỉ dao động từ 1,3m đến 1,4m.
Trong khi đó, một chiếc ghế an toàn cho trẻ em tiêu chuẩn có chiều ngang từ 45cm đến 50cm. Để đặt ba chiếc ghế cạnh nhau, hàng ghế sau cần một khoảng không gian phẳng rộng tối thiểu từ 1,35m đến 1,5m – điều hoàn toàn bất khả thi đối với phần lớn các dòng xe sedan và hatchback cỡ nhỏ hiện nay.
Hàng ghế sau của các mẫu xe hạng A như Hyundai Grand i10 có diện tích khá khiêm tốn.
Không dừng lại ở đó, hầu hết các dòng xe 5 chỗ hiện nay chỉ được trang bị 2 bộ móc ISOFIX ở hai vị trí sát cửa, vị trí ở giữa hoàn toàn không có điểm neo chuẩn. Thêm vào đó, thiết kế ghế sau thường bo tròn, nhô cao ở hai bên và lõm ở giữa khiến diện tích tiếp xúc phẳng bị thu hẹp. Nếu cố tình cố định chiếc ghế thứ ba bằng dây an toàn ở giữa, ghế sẽ cực kỳ lỏng lẻo và dễ xô lệch khi xe di chuyển.
Ghế trẻ em lắp trước ngày 1/7 cần xử lý thế nào?
Bên cạnh không gian xe, vấn đề chứng nhận hợp quy của ghế cũng khiến nhiều người hoang mang. Ông Nguyễn Tô An – Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam – nhấn mạnh: Từ ngày 1/7, tất cả thiết bị an toàn cho trẻ em (nhập khẩu hay sản xuất trong nước) đều bắt buộc tuân thủ Quy chuẩn 123 (QCVN 123:2024/BGTVT). Những sản phẩm không đạt chuẩn sẽ không được phép đưa ra thị trường.
Tuy nhiên, trước thời điểm này, thị trường Việt Nam đã lưu hành số lượng rất lớn ghế trẻ em từ nhiều nguồn như: hàng xách tay, mua qua sàn thương mại điện tử, hoặc các sản phẩm theo tiêu chuẩn nước ngoài nhưng chưa có chứng nhận hợp quy tại Việt Nam.
Thị trường hiện có rất nhiều loại ghế trẻ em khác nhau về nguồn gốc và tiêu chuẩn.
Điều này dẫn tới những khó khăn lớn cho lực lượng Cảnh sát giao thông trong việc tuần tra và xử lý:
- Không thể nhận biết bằng mắt thường ghế đã được thử nghiệm, chứng nhận hay chưa.
- Chưa có dữ liệu đồng bộ để truy xuất nguồn gốc ghế.
- Không có đủ căn cứ xác định thiết bị được trang bị trước hay sau ngày 1/7 để áp dụng khung xử phạt thích hợp.
Do đó, người dân đang rất mong chờ các cơ quan quản lý sớm ban hành hướng dẫn chuyển tiếp rõ ràng đối với các loại ghế đã qua sử dụng trước ngày 1/7, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn lắp đặt đúng cách thay vì chỉ tập trung vào xử phạt.
Giải pháp tối ưu cho gia đình đông con khi ô tô thiếu chỗ
Tình trạng thiếu không gian lắp ghế an toàn cho trẻ em không phải là câu chuyện của riêng Việt Nam mà là vấn đề chung trên toàn thế giới. Dưới đây là các giải pháp từ kinh nghiệm quốc tế và lời khuyên của chuyên gia dành cho các gia đình đông con:
Kinh nghiệm từ các quốc gia châu Âu
Tại Anh và châu Âu, trẻ em bắt buộc phải dùng ghế an toàn cho đến khi 12 tuổi hoặc đạt chiều cao 135cm. Để giải bài toán “đất chật người đông”, các gia đình tại đây thường sử dụng “hệ thống ghế an toàn cho trẻ em đa chỗ ngồi” (ví dụ như hệ thống Multimac).
Đây là hệ thống ghế đúc nguyên khối bằng khung nhôm đặc biệt gắn trực tiếp vào sàn xe, thay thế hoàn toàn lớp vỏ nhựa cồng kềnh của ghế truyền thống. Giải pháp này giúp tạo ra từ 3 đến 4 chỗ ngồi vừa vặn, chuẩn an toàn ngay trên hàng ghế sau của một chiếc xe 5 chỗ mà không cần phải tốn hàng nghìn USD để đổi xe lớn.
Hệ thống ghế đúc nguyên khối bằng khung nhôm giúp tối ưu không gian hàng ghế sau.
Giải pháp “cứu cánh” tạm thời cho gia đình Việt
Nếu chưa có điều kiện tài chính để nâng cấp lên các dòng xe lớn hơn, phụ huynh có thể áp dụng hai phương án phối hợp sau:
- Phương án 1: Sử dụng đệm nâng (Booster seat): Đối với những bé lớn hơn (đã đủ chiều cao để thắt dây an toàn của xe), bạn có thể đặt đệm nâng nhỏ gọn ở vị trí chính giữa hàng ghế sau, kết hợp với 2 chiếc ghế trẻ em tiêu chuẩn ở hai bên cửa.
- Phương án 2: Sử dụng ghế Slim-fit (Thiết kế mỏng gọn): Hãy chọn mua các dòng ghế được gắn nhãn “Slim-fit” với chiều ngang tối ưu chỉ khoảng 42-43cm. Bạn có thể lắp 2 ghế dùng chốt ISOFIX ở hai bên, và chiếc ghế Slim-fit còn lại ở giữa sẽ được cố định chắc chắn bằng dây đai an toàn 3 điểm.
Lời khuyên từ chuyên gia: Đâu là lựa chọn bền vững?
Mặc dù các giải pháp như dùng ghế Slim-fit hay đệm nâng có thể giải quyết được tình thế trước mắt, các chuyên gia an toàn hành trình vẫn khuyến cáo: Các gia đình có từ 3 đến 4 trẻ nhỏ nên định hướng chuyển đổi sang các dòng xe cho gia đình đông con chuyên dụng.
Các mẫu xe như MPV 7 chỗ, SUV 7 chỗ hoặc dòng Minivan cỡ lớn sở hữu cấu trúc 3 hàng ghế độc lập chính là không gian lý tưởng nhất. Việc cố gắng nhồi nhét 3 chiếc ghế trẻ em trên hàng ghế sau của một chiếc xe sedan hạng A, B, C không chỉ gây bất tiện trong quá trình sử dụng mà còn có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ của thiết bị khi xảy ra va chạm từ phía hông xe.